Bekende hoestsiroop remt mogelijk ziekte van Parkinson.
In België leven zo’n 50.000 mensen met de ziekte van Parkinson, en dat aantal dreigt tegen 2050 te verdubbelen. Er bestaat nog geen genezing, maar een nieuw onderzoek biedt een sprankje hoop: een bekende hoestsiroop lijkt de ziekte te vertragen. Parkinsonexpert David Crosiers (UZA en UAntwerpen) werpt een kritische blik op de studie en vertelt voor welke vroege signalen je zelf kunt uitkijken. “Bij de meeste patiënten wordt de diagnose pas gesteld wanneer al 50 tot 60 procent van de dopamineproducerende hersencellen is afgestorven.”
HLN - 18/07/2025
“Bij de ziekte van Parkinson sterven bepaalde hersencellen langzaam af”, vertelt neuroloog prof. dr. David Crosiers. “Vooral de cellen die dopamine produceren – een stof die onmisbaar is om vlot te bewegen en je goed te voelen – raken beschadigd. Het gevolg is een tekort aan dopamine, wat een hele reeks klachten met zich meebrengt.”
Nieuwe studie biedt voorzichtige hoop
Een genezing bestaat nog niet. Maar een Canadees onderzoeksteam boekt voorzichtige vooruitgang met Ambroxol, een hoestmiddel dat bekend is van merken als Mucosolvan en Surbronc. “De onderzoekers richtten zich specifiek op parkinsonpatiënten met geheugenproblemen”, legt dr. Crosiers uit. “Aan de meest recente studie namen 55 patiënten deel. Een deel kreeg hoge dosissen Ambroxol, de rest een placebo. De studie was vooral gericht op de veiligheid van het middel, en die bleek goed: het werd goed verdragen en veroorzaakte geen ernstige bijwerkingen.”
“De mogelijke werking van Ambroxol bij parkinsonpatiënten draait rond het enzym glucocerebrosidase, dat helpt om afvalstoffen in de hersenen op te ruimen. Bij een deel van de patiënten functioneert dit enzym minder goed, waardoor schadelijke stoffen zich ophopen – iets wat mogelijk bijdraagt aan het ontstaan of het versnellen van de ziekte.”
“Halverwege de studie zagen we bij de patiënten die Ambroxol kregen een verhoogde enzymactiviteit, wat aangeeft dat het middel op de juiste plek inwerkt”, vervolgt de neuroloog. “Na een jaar was het verschil met de placebogroep veel minder groot. Opvallend was wel dat de placebogroep een duidelijke achteruitgang van gedrags- en stemmingsklachten vertoonde, terwijl dit in de Ambroxol-groep relatief stabiel bleef. Dit kan wijzen op een remmend effect van Ambroxol op geheugenklachten.”
Wat zijn we daar nu mee?
Het Canadese onderzoek biedt potentieel, maar volgens dr. Crosiers is er nog veel bijkomend onderzoek nodig. “De volgende stap is een fase 3-studie met meer deelnemers, een langere opvolging en – hopelijk – ook verschillende dosissen.”
“Ambroxol heeft het voordeel dat het een bestaand, goedkoop en breed beschikbaar medicijn is, wat de weg naar markttoelating kan versnellen. Wanneer het effectief beschikbaar zal zijn, is moeilijk te voorspellen. Zo’n proces kan gemakkelijk nog enkele jaren duren. Er lopen ook nog andere studies met Ambroxol, waarvan de resultaten binnenkort worden verwacht.”
Eerste symptomen vaak niet herkend
Hoe dan ook is het belangrijk om de ziekte zo snel mogelijk vast te stellen en een behandeling op te starten, zegt dr. Crosiers. “De ziekte richt vaak al jarenlang schade aan voor de eerste zichtbare symptomen opduiken. Tegen de tijd dat iemand last krijgt van bewegingsproblemen, is bij veel patiënten al 50 tot 60 procent van de dopamineproducerende hersencellen verloren gegaan.”
Volgens dr. Crosiers vertonen veel patiënten al jarenlang vage klachten die ze zelf niet linken aan de ziekte van Parkinson. “Constipatie, depressieve gevoelens, een verminderd reukvermogen of slaapproblemen kunnen allemaal vroege tekenen zijn”, legt hij uit. “Maar omdat ze zo algemeen zijn, worden ze zelden meteen met deze ziekte in verband gebracht.”
“De diagnose volgt meestal pas wanneer de typische motorische symptomen zichtbaar worden. Patiënten merken dan dat hun bewegingen trager worden en dat dagelijkse handelingen steeds moeizamer gaan – zoals tandenpoetsen, een hemd dichtknopen of make-up aanbrengen. Ook bevingen, spierstijfheid, problemen met stappen en evenwichtsstoornissen kunnen optreden. In een later stadium kunnen er ook geheugenstoornissen ontstaan. Dan spreken we van parkinsondementie.”
Behandeling
“Er bestaan vandaag heel wat behandelingen voor de ziekte Parkinson, maar die richten zich uitsluitend op het verlichten van de symptomen”, licht dr. Crosiers toe. “Voorlopig kunnen we de ziekte niet genezen, en zelfs niet afremmen. Met bepaalde medicijnen proberen we het dopaminetekort in de hersenen aan te vullen of de werking van dopamine na te bootsen, zodat de klachten tijdelijk verminderen.”
“Wanneer die medicatie onvoldoende of niet meer werkt, schakelen we over op tweedelijnsbehandelingen. Een mogelijkheid is pomptherapie: een pomp dient onderhuids of via het maag-darmkanaal continu levodopa toe. Die stof wordt in de hersenen omgezet in dopamine. Een andere optie is diepe hersenstimulatie, een neurochirurgische ingreep waarbij elektroden diep in de hersenen worden geplaatst. Die geven kleine elektrische stroompjes af die het motorisch netwerk opnieuw in evenwicht brengen, waardoor de bewegingsproblemen vaak aanzienlijk verbeteren.”
Ook ondersteunende zorg speelt volgens de neuroloog een sleutelrol. “Kinesitherapie, ergotherapie, logopedie, dieetadvies en neuropsychologie zijn onmisbaar binnen de multidisciplinaire aanpak van de ziekte van Parkinson”, benadrukt hij.
Wereldwijd wordt er volop onderzoek gedaan naar andere, mogelijke behandelingen. “Bij het UZA werken we bijvoorbeeld aan de vroege opsporing van de ziekte via biomarkers. Net zoals bij de ziekte van Alzheimer verwacht ik dat de verdere ontwikkeling van biomarkers een doorbraak kan betekenen voor de diagnose en behandeling van parkinsonpatiënten.”
“Mijn hoop is dat we deze ziekte vroeger kunnen opsporen – nog voor er onherstelbare schade ontstaat – én snel een behandeling vinden die haar kan afremmen”, besluit de neuroloog. “Dat zou een grote stap vooruit zijn, met een enorme impact op het leven van patiënten en hun omgeving. Daar zetten we ons elke dag voor in.”
