Grant Respiratoire aandoeningen bij kinderen - €120.000

De interactie tussen virale infecties en het luchtweg-microbioom bij jonge kinderen met mucoviscidose

Prof. dr. Kim Van Hoorenbeeck - Senior Staflid Kindergeneeskunde

Inleiding: De meeste kinderen met mucoviscidose (CF) worden gediagnosticeerd op jonge leeftijd. Kinderen vertonen vaak luchtweginfecties. Meestal worden deze veroorzaakt door virussen. Frequente infecties zorgen voor vroege kolonisatie van de luchtwegen met pathogene bacteriën en promoten inflammatie en een verstoorde mucusproductie. Dit leidt tot destructie van luchtwegen en longweefsel.

Doel: Inzicht verkrijgen in de mechanismen waarmee virale infecties een meer pathogeen microbioom induceren bij jonge kinderen met CF. Dit kan bijdragen aan behandelingsstrategieën op niveau van de pathogene maar ook potentieel gunstige bacteriën in de CF-luchtweg.

Methodologie: Kinderen tot de leeftijd van 5 jaar worden geïncludeerd. Oropharyngeale vegers worden longitudinaal gecollecteerd om de dynamiek van het luchtwegmicrobioom in kaart te brengen. Op moment van exacerbaties worden bijkomende vegers bestudeerd wat betreft interacties tussen virussen en bacteriën en hun invloed op inflammatie en mucines. Dit wordt gelinkt aan klinische uitkomstmaten zoals longfunctie en levenskwaliteit. Een in vitro studie onderzoekt de effecten van specifieke CF bacteriën op zich en in combinatie met virussen op TLR-inductie, transcriptiefactor-activatie, cytokine en interferon signalering, en de virusgeassocieerde infectie en cytopathische effecten.

Kim Van Hoorenbeeck - kindergeneeskunde

Prof. dr. Kim Van Hoorenbeeck - Senior Staflid Kindergeneeskunde

Medische toelichting

Wat is mucoviscidose?


Mucoviscidose, ook cystische fibrose (CF) of taaislijmziekte genoemd, is een ernstige, chronische erfelijke aandoening waarbij het slijm in de longen, in het maagdarmkanaal, de lever en de alvleesklier abnormaal taai is. De slijmen veroorzaken infecties en chronische bronchitis die de longen op termijn zó aantasten dat ze niet meer werken

Cystische fibrose is de meest voorkomende levensbedrijgende, erfelijke ziekte in België. Er leven ongeveer 1.500 Belgische kinderen, jongeren en volwassenen met CF. Ongeveer 1 op 20 personen zijn drager van de ziekte.  Patiënten kunnen terecht in het mucocentrum van het UZA voor diagnose, opvolging en behandeling.

Door de ziekte kunnen ademhalings- en spijsverteringsproblemen ontstaan. Om de klachten in te perken, is een dagelijkse, intensieve behandeling nodig. Leven met CF vraagt om een zekere discipline. Het vergt vaak veel inspanning van de patiënt en van de familie.

Wat gebeurt er met de grant?

Een brief van prof. dr. Van Hoorenbeeck

muco
© Getty Images

prof. dr. Kim Van Hoorenbeeck presenteert haar onderzoek

Augustus 2025 - prof. dr. Van Hoorenbeeck

Sinds de start van de studie werden 22 kinderen met mucoviscidose geïncludeerd. Van deze kinderen waren we in staat om bij de follow-up visites een luchtwegstaal af te nemen voor de analyse van het microbioom (de bacteriële samenstelling), het viroom (de virale samenstelling) en verschillende merkers van inflammatie. Bij een groot deel van de kinderen konden we ook een longfunctie-onderzoek uitvoeren, wat bij een leeftijd van 0 t.e.m. 5 jaar een technische uitdaging is. 

De eerste luchtwegstalen werden ook al in het laboratorium geanalyseerd en de technieken die we hiervoor gebruiken worden momenteel geoptimaliseerd. Voor de interpretatie van deze gegevens moet echter de analyse van alle toekomstige stalen afgewacht worden.

Qua wetenschappelijke output werd reeds een eerste artikel ingediend bij een kinderpneumologisch tijdschrift door doctoraatsstudent dokter Nathalie Jouret. Er werden ook preliminaire resultaten gepresenteerd op het congres van de Europese vereniging voor mucoviscidose waarmee Joke Bastiaenssen, doctoraatsstudent op dit project, een van de prestigieuze posterprijzen won. Hiernaast konden we ons microbioomonderzoek op de kaart zetten tijdens het congres van de Belgische vereniging voor kindergeneeskunde.

Voor het komende jaar staat de verdere opvolging van de patiënten gedurende hun 2de jaar gepland. Qua analyses loopt de verdere oppuntstelling van de innovatieve techniek voor analyse van het microbioom verder. Als eerstvolgende mijlpaal staat in de tweede helft van 2026 de analyse van de klinische data gepland met publicatie hiervan. Wanneer alle luchtwegstalen gecollecteerd zijn, kunnen ook de in-vitro studies in het laboratorium van start gaan. In deze studies willen we onderzoeken hoe virussen en bacteriën onderling reageren en welke mogelijkheden er zijn om dit proces te beïnvloeden zodanig dat we de impact van virale infecties bij kinderen met mucoviscidose kunnen beperken.

Dankzij de legaten via de UZA foundation kunnen we innovatieve technieken gebruiken om luchtwegstalen van kinderen met mucoviscidose te analyseren. Alsook verkennen we met complex in-vitro onderzoek nieuwe behandelingsmogelijkheden. Zo willen we de gezondheid en levenskwaliteit van deze kinderen verbeteren door de impact van virale infecties op jonge leeftijd te verminderen.